HomeAI‑verordeningRisicocategorieën
Risicocategorieën van de AI‑verordening Hoog risico AI: hoe de AI‑verordening AI indeelt, van verboden tot minimaal risico.
De AI‑verordening reguleert AI op basis van het risico voor gezondheid, veiligheid en grondrechten. De meeste toepassingen in bedrijven vallen in de laagste categorie. Doorslaggevend is waarvoor u AI gebruikt, niet welk programma u gebruikt.
Stand oktober 2026, gecontroleerd aan de tekst van de verordening. Algemene informatie, geen juridisch advies.
Vier niveaus
-
Onaanvaardbaar risico
Verboden praktijken volgens Art. 5. Sinds 2 februari 2025.
-
Hoog risico
AI als veiligheidscomponent van gereguleerde producten (Bijlage I) of in gevoelige gebieden (Bijlage III), Art. 6. Strenge verplichtingen voor aanbieders en gebruiksverantwoordelijken vanaf respectievelijk 2 december 2027 en 2 augustus 2028.
-
Beperkt risico
Transparantieverplichtingen volgens Art. 50 voor chatbots, door AI gegenereerde inhoud, deepfakes en emotieherkenning. Sinds 2 augustus 2026.
-
Minimaal risico
Al het overige, bijvoorbeeld conceptteksten, vertalingen, spamfilters of analyses. Hier vereist de verordening vooral AI‑geletterdheid (Art. 4).
De verordening zelf spreekt niet van vier risicocategorieën. Die indeling is een gangbare vereenvoudiging van de opbouw. Voor AI‑modellen voor algemene doeleinden gelden aparte regels (Hoofdstuk V), die vooral de aanbieders daarvan betreffen.
Verboden AI‑praktijken volgens Art. 5
- Subliminale, manipulatieve of misleidende technieken die beslissingen wezenlijk beïnvloeden en schade kunnen veroorzaken.
- Misbruik maken van kwetsbaarheden door leeftijd, een beperking of een sociale of economische situatie.
- Social scoring: mensen beoordelen op gedrag of persoonlijkheid, met nadelige gevolgen in andere situaties.
- Strafbare feiten voorspellen uitsluitend op basis van profilering of persoonlijkheidskenmerken.
- Ongericht gezichtsbeelden verzamelen van het internet of uit cameratoezicht voor gezichtsdatabanken.
- Emotieherkenning op de werkplek en in onderwijsinstellingen, behalve om medische of veiligheidsredenen.
- Biometrische categorisering om afkomst, politieke opvattingen, vakbondslidmaatschap, religie, seksleven of seksuele geaardheid af te leiden.
- Biometrische identificatie op afstand in realtime in openbare ruimten voor rechtshandhaving, met beperkte uitzonderingen.
- Vanaf 2 december 2026: AI die geseksualiseerde beelden van herkenbare personen zonder toestemming genereert of beelden van seksueel kindermisbruik maakt.
Voor bedrijven is dit bijzonder belangrijk: emotieherkenning bij medewerkers is verboden. Bij klanten is die niet verboden, maar geldt ze als AI met een hoog risico (Bijlage III Nr. 1) en moet het gebruik bekend worden gemaakt (Art. 50 Abs. 3).
Bijlage III Waar AI onder de categorie hoog risico valt.
Acht gebieden waarin AI‑systemen als systemen met een hoog risico worden ingedeeld. Voor bedrijven zijn vooral personeel en essentiële diensten relevant.
-
Biometrie
Biometrische identificatie op afstand, categorisering en emotieherkenning, voor zover die niet al verboden zijn.
-
Kritieke infrastructuur
Veiligheidscomponenten in kritieke digitale infrastructuur, in het wegverkeer en in de voorziening van water, gas, warmte en elektriciteit.
-
Onderwijs
Toegang en toelating, beoordeling van leerresultaten, toezicht bij examens.
-
Werkgelegenheid en personeel
Vacatures gericht plaatsen, sollicitaties screenen en beoordelen, beslissingen over promotie, ontslag en taakverdeling, toezicht op prestaties en gedrag.
Voor veel bedrijven het belangrijkste gebied
-
Essentiële diensten
Kredietwaardigheid beoordelen, risico's en prijzen bij levens- en ziektekostenverzekeringen, toegang tot overheidsvoorzieningen, noodoproepen.
Relevant voor de financiële sector en verzekeringsbranche
-
Rechtshandhaving
Bijvoorbeeld de beoordeling van bewijsmateriaal of van het risico om slachtoffer van een strafbaar feit te worden.
-
Migratie, asiel en grenscontrole
Bijvoorbeeld het beoordelen van aanvragen en risico's.
-
Rechtspleging en democratische processen
Ondersteuning bij rechterlijke beslissingen en beïnvloeding van verkiezingen.
Bijlage I omvat daarnaast AI als veiligheidscomponent van producten die al onder EU-productvoorschriften vallen, zoals medische hulpmiddelen, speelgoed of liften.
Contact opnemenDe uitzondering in Art. 6 Abs. 3
Een systeem uit Bijlage III heeft geen hoog risico als het geen aanzienlijk risico oplevert. Dat is bijvoorbeeld het geval als het alleen een nauw afgebakende procedurele taak uitvoert, het resultaat van een afgeronde menselijke activiteit verbetert, beslissingspatronen herkent zonder de menselijke beoordeling te vervangen, of alleen een voorbereidende taak uitvoert.
Profilering van natuurlijke personen blijft altijd een hoog risico. Aanbieders die zich op de uitzondering beroepen, moeten hun beoordeling documenteren (Art. 6 Abs. 4).
Indeling van typische toepassingen
- Offertes, rapporten of e-mails voorbereiden met AI: doorgaans minimaal risico.
- Facturen, pakbonnen of contracten automatisch uitlezen: doorgaans minimaal risico.
- Chatbot op de website: transparantieplicht, mensen moeten kunnen herkennen dat ze met AI chatten.
- Sollicitaties met AI voorselecteren of beoordelen: hoog risico volgens Bijlage III Nr. 4, verplichtingen vanaf 2 december 2027.
- Prestaties van medewerkers analyseren met AI: hoog risico; emotieherkenning op de werkplek is verboden.
- Kwaliteitscontrole in de productie zonder verband met veiligheid: sinds de Digitale Omnibus uitdrukkelijk geen veiligheidscomponent (Art. 6 Abs. 1a).
De indeling hangt af van het concrete gebruik. Deze lijst vervangt geen beoordeling van een afzonderlijk geval.
Hoe we u ondersteunen
-
Toepassingen indelen
We bekijken samen met u waar en waarvoor AI in uw bedrijf wordt gebruikt en delen elke toepassing in. Meer over AI‑advies.
-
Uw team voorbereiden
We leggen in uw AI‑beleid vast wanneer een toepassing gevoelig wordt en bij wie uw medewerkers dan terechtkunnen.
Bij toepassingen met een hoog risico raden we daarnaast een juridische beoordeling van het afzonderlijke geval aan.
Meer onderwerpen over de AI‑verordening
Veelgestelde vragen over de risicoklassen
Welke risicoklassen kent de EU AI Act?
Gebruikelijk is een indeling in vier niveaus: onaanvaardbaar risico (verboden), hoog risico, beperkt risico met transparantieverplichtingen en minimaal risico. Daarnaast gelden aparte regels voor AI‑modellen voor algemene doeleinden.
Welke praktijken zijn volgens de AI‑verordening verboden?
Onder meer manipulatieve technieken, het uitbuiten van kwetsbaarheden, sociale scoring, emotieherkenning op de werkplek en in onderwijsinstellingen, het ongericht verzamelen van gezichtsafbeeldingen en bepaalde biometrische technieken (Art. 5). Vanaf 2 december 2026 komen daar verboden op geseksualiseerde deepfakes zonder toestemming bij.
Wat is hoog risico AI?
AI die als veiligheidscomponent van een gereguleerd product dient (Bijlage I) of in een van de acht gebieden van Bijlage III wordt ingezet, bijvoorbeeld bij personeelsselectie of kredietbeoordeling (Art. 6).
Hebben algemene AI‑chatprogramma's een hoog risico?
Niet op zichzelf. Het hangt ervan af waarvoor ze worden gebruikt. Wie zo'n programma bijvoorbeeld inzet om sollicitaties te beoordelen, kan in de categorie hoog risico terechtkomen.
Vanaf wanneer gelden de verplichtingen voor AI met een hoog risico?
Na de Digitale Omnibus vanaf 2 december 2027 voor Bijlage III en vanaf 2 augustus 2028 voor Bijlage I.
Weet u niet zeker in welke risicoklasse uw AI‑toepassingen vallen?
Schrijf ons welke toepassingen u gebruikt of plant. We nemen persoonlijk contact met u op, gratis en vrijblijvend.